माघ २२,हेटौंडा। आसन्न प्रतिनिधि सभा निर्वाचन नजिकिँदै गर्दा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का दुई मुख्य हस्तीहरू रवि लामिछाने र डा. स्वर्णिम वाग्लेको नतिजा कस्तो होला भन्ने विषयले नेपाली राजनीतिमा छुट्टै चर्चा हुने गरेको छ।
फागुन २१ मा हुन गइरहेको निर्वाचनका लागि उनीहरूले आ-आफ्नो निर्वाचन क्षेत्रमा गरिरहेको तयारी र मतदाताको बदलिँदो मनोविज्ञानलाई आधार मानी संक्षिप्त रिपोर्ट तयार पारिएको छ।
रवि लामिछाने (चितवन क्षेत्र नं. २)
रवि लामिछानेका लागि चितवन-२ उनको सबैभन्दा बलियो ‘आधार क्षेत्र’ हो। अघिल्लो उपनिर्वाचनमा उनले झण्डै ५४हजार १७६ मत (कुल खसेको मतको करिब ७०% भन्दा बढी) प्राप्त गरेका थिए।
हाल भने सहकारी विवाद र विभिन्न कानुनी प्रक्रियाका कारण केही “बौद्धिक र तटस्थ” मतदाताहरूमा संशय पैदा भएको देखिन्छ। यसपटक कांग्रेस र एमालेले उनलाई घेर्न बलियो रणनीति बनाउन सक्छन्।
तर,बालेन्द्र शाहसँगको नयाँ राजनीतिक तालमेल र “पुरानो दलले फसाउन खोजेको” भन्ने सहानुभूतिले उनका कोर समर्थकहरू अझै एकजुट छन्।
सामाजिक सञ्जालमा उनको लोकप्रियता अझै पनि अन्य नेताहरूको तुलनामा निकै माथि छ।
तसर्थ,अघिल्लो पटकको ‘रेकर्ड ब्रेक’ मत कायम राख्न चुनौतीपूर्ण भए पनि, उनी अहिले पनि चितवन-२ मा अग्रपंक्तिमै देखिन्छन्।
डा. स्वर्णिम वाग्ले (तनहुँ क्षेत्र नं. १)
उपनिर्वाचनमा ३४ हजार ९१९ मत ल्याएर विजयी भएका स्वर्णिम वाग्लेका लागि यसपटकको लडाइँ “प्रतिष्ठाको विषय” बनेको छ।
उनको बौद्धिक छवि र नीतिगत स्पष्टताले तनहुँका युवा र वैदेशिक रोजगारीमा रहेका परिवारहरूमा ठूलो प्रभाव छ।
रास्वपाको उपसभापति र अर्थतन्त्रका विज्ञ भएकाले “भविष्यको अर्थमन्त्री” का रूपमा उनलाई मत दिने लहर देखिन्छ।
तनहुँ १ परम्परागत रूपमा नेपाली कांग्रेसको गढ हो। अघिल्लो पटक कांग्रेसका असन्तुष्ट मतदाताले उनलाई भोट दिएका थिए। यसपटक भने कांग्रेसले आफ्नो संगठन सुधारेर भोट फिर्ता लैजाने प्रयास गरिरहेको छ।
मत घट्ला कि बढ्ला त?
रवि लामिछानेले अघिल्लो पटक पाएका मत केही संकुचित हुन सक्छ, तर जितको सम्भावना उच्च छ।त्यस्तै डा. वाग्लेको मत स्थिर वा केही बढ्न सक्छ, शहरी क्षेत्रको नयाँ मतदातामा उनको पकड राम्रो छ।
समग्र विश्लेषण:
२०८२ को अन्त्यतिर आइपुग्दा, रास्वपाको ‘क्रेज’ २०७९ को जस्तो भावनात्मक मात्र नभई अब ‘प्रफर्मेन्स’ र ‘एलाइन्स’ मा आधारित हुन थालेको छ।
बालेन्द्र शाहसँगको सहकार्यले गर्दा शहरी क्षेत्रका नयाँ मतदाताहरूले रास्वपाका उम्मेदवारलाई थप ऊर्जा दिने देखिन्छ। यद्यपि, पुराना दलहरूले “यो क्षेत्र बाहिरका उम्मेदवार हुन्” भन्ने आरोपलाई मुख्य हतियार बनाउन सक्छन्।
बालेन र रविको सहकार्यले तनहुँ र चितवन बाहिरका क्षेत्रमा कस्तो प्रभाव पर्ला?
बालेन शाह र रवि लामिछाने (रास्वपा) बीचको बढ्दो राजनीतिक निकटताले आगामी निर्वाचनमा चितवन र तनहुँ मात्र होइन, देशैभरि एउटा नयाँ राजनीतिक तरंग सिर्जना गर्ने देखिन्छ।
यस सहकार्यले विशेषगरी शहरी क्षेत्र, युवा मतदाता र विदेशमा रहेका नेपालीहरूको मनोविज्ञानमा ठूलो प्रभाव पार्ने निश्चित छ।
नेपालमा करिब २५-३० प्रतिशत मतदाताहरू कुनै पनि पार्टीमा आवद्ध छैनन्। बालेनको “एक्सन” र रास्वपाको “एजेन्डा” मिल्दा यी तटस्थ मतदाताहरू एकै ठाउँमा उभिने सम्भावना छ।
बुटवल, पोखरा, इटहरी, धरान, जनकपुर,झापा र धनगढी जस्ता प्रमुख शहरी केन्द्रहरूमा यसले पुराना दलहरूको ‘भोट बैंक’ मा ठूलो धक्का पुर्याउन सक्छ।
त्यस्तै काठमाडौँ उपत्यकाका १५ वटा निर्वाचन क्षेत्र (काठमाडौँ १०, ललितपुर ३, भक्तपुर २) मा बालेनको व्यक्तिगत प्रभाव निकै उच्च मानिन्छ। यहि कारण उपत्यकामा परम्परागत दलहरूलाई सिट जोगाउन निकै कठिन हुनेछ।
मधेशमा ‘बालेन-रवि’ फ्याक्टर
अघिल्लो चुनावमा रास्वपा मधेशमा अलि कमजोर देखिएको थियो। तर, बालेन शाहको पुर्ख्यौली घर मधेश (महोत्तरी) हुनु र उनको लोकप्रियता मधेशका युवाहरूमा पनि हुनुले रास्वपालाई त्यहाँ प्रवेश गर्न ‘गेटवे’ को काम गर्नेछ।
सर्लाही-४ (जहाँ अम्रेशकुमार सिंह छन्) र धनुषा, महोत्तरीका क्षेत्रहरूमा यसको प्रत्यक्ष असर देखिनेछ।
प्रवासको मत र सामाजिक सञ्जालको शक्ति
विदेशमा रहेका लाखौँ नेपालीहरू बालेन र रविका साझा समर्थक हुन्। उनीहरूले घरमा फोन गरेर “यसपालि यिनीहरूलाई भोट हाल्नु” भन्ने दबाब दिनेछन्। बालेन र रविले संयुक्त रूपमा गर्ने सामाजिक सञ्जालका ‘लाइभ’ र ‘पोस्ट’ हरूले चुनावी एजेन्डा सेट गर्ने क्षमता राख्छन्।
यद्यपि,यो सहकार्य जति शक्तिशाली छ, यसका केही चुनौतीहरू पनि छन्:
बालेन-रवि लहरलाई रोक्न कांग्रेस र एमालेले धेरै ठाउँमा ‘अघोषित तालमेल’ गर्ने सम्भावना रहन्छ।
बालेन र रवि लोकप्रिय भए पनि जिल्ला-जिल्लामा भने उनीहरूसँग बलियो स्थानीय नेताहरूको अभाव छ। जनताले “अनुहार” हेरेर भोट दिए पनि “काम” गर्न स्थानीय संयन्त्र चाहिन्छ भन्ने तर्क पुराना दलले उठाउनेछन्।
प्रतिक्रिया
सम्बन्धित खवर
